„Błądzą wszyscy ale nie ja”- bardzo chwytliwy tytuł książki (Tavris Carol i Elliot Aronson). Jej treść skupia się właśnie na ludzkich mechanizmach obronnych, dotyczących usprawiedliwiania własnych zachowań. Oczywiście są one bezwarunkowe, występują nawet w przypadku konfrontacji z niepodważalnymi dowodami na pomyłkę. Można powiedzieć, że dysonans poznawczy to motyw przewodni wyżej opisanej książki.

Dysonans poznawczy – czym jest?

Krótko mówiąc jest to stan, w którym odczuwamy nieprzyjemne napięcie emocjonalne. Spowodowane jest ono sprzecznością naszych poglądów i wartości z faktycznym zachowaniem. To dlatego za wszelką cenę staramy się tłumaczyć RACJONALNIE oczywiście, własne postępowanie. Warto podkreślić, że jednym z pierwszych badaczy tego zjawiska był Leon Festinger – amerykański psycholog społeczny:

Przykłady „z życia wzięte”:

  • „Palę papierosy ale przecież to najlepszy sposób by się odestresować.”
  • „Piję w każdy piątek, ale przecież każdy pije. Jak można wyjść na miasto i bawić się bez alkoholu?”
  • „Kupiłam 3 pary butów, ale wszystkie były na przecenie, zaoszczędziłam 300 zł.”
  • „Wiem, że powinno się regularnie uprawiać sport ale lepiej odpoczywam oglądając seriale, po prostu tak mam. Nic na to nie poradzę.”
  • „Bardzo zdrowo się odżywiam ale fastfood raz na tydzień przecież nie zaszkodzi. Należy mi się coś od życia.”

Ale po co to komu?

Jak za pewne dało się wyczytać z przykładów, podstawowym mechanizmem radzenia sobie z dysonansem, jest po prostu racjonalizacja. Mówiąc prościej, tłumaczenie własnego postępowania, samemu sobie. Człowiek posiada tak silną potrzebę ochrony własnego ego, że za wszelką cenę będzie starać się pozostać we własnej „bańce”, czyli w zgodzie z własnym sposobem postrzegania świata. Mechanizm ten oczywiście pomaga nam w podtrzymaniu dobrego samopoczucia. wiąże się w końcu z posiadaniem lepszego zdania na swój temat niż na temat innych. Sami jesteśmy przecież inteligentniejsi, bardziej zabawni i możemy zdecydowanie więcej w życiu osiągnąć. Pozwalamy sobie także na tak zwane „podwójne standardy”. Ja mogę zapomnieć wyrzucić śmieci bo mam dużo na głowie. Ty natomiast jesteś zakręcona/y, niepoważna/y i nie potrafisz utrzymać porządku. Dysonans poznawczy to zapewnienie sobie spokoju, brak stresu i wyrzutów sumienia z powodu podjęcia złych decyzji lub złamania postanowień noworocznych. No przecież zawsze jest jakiś powód. Jak zwykle jest oczywiście druga strona medalu. Dysonans może powodować, że ludzie z bliskiego otoczenia znacząco zmieną zdanie na nasz temat. Dlaczego? Chyba sami wiecie..

 

Tutaj znajdziecie recenzję książki autorstwa Tavris Carol i Elliot Aronson. Jeśli trafiłeś na tą stronę bo potrzebujesz pomocy sprawdź.